تاثیر مکیدن شست بر دندان های کودکان

تاثیر مکیدن شست بر دندان های کودکان، مکیدن انگشت یک رفتار طبیعی و آرامش بخش در نوزادان و کودکان خردسال است. این عادت معمولاً تا سنین ۲ تا ۴ سالگی به خودی خود برطرف میشود. اما اگر این عادت به صورت مداوم و با شدت زیاد پس از رویش دندان های دائمی (حدود ۵ تا ۶ سالگی) ادامه یابد، میتواند تأثیرات منفی و دائمی بر روی رشد فک ها و موقعیت دندان ها بگذارد. فشار مداوم انگشت بر روی کام و دندان های در حال رشد، میتواند منجر به ایجاد ناهنجاری های پیچیده ای شود که نیازمند درمان های اصلاحی در آینده خواهد بود.

در این مقاله با بهره گیری از دانش دکتر احسان مهریزی متخصص ارتودنسی، به بررسی کامل و دقیق این تأثیرات و راهکارهای مدیریتی آن میپردازیم.

مکیدن انگشت شست چه تاثیری بر دندان های کودکان دارد؟

همانطور که نوزادان رشد می کنند، مکیدن انگشت شست می تواند به نگرانی والدین تبدیل شود. ممکن است از خود بپرسید که آیا این عادت ادامه خواهد داشت یا اینکه آیا کودک شما برای ترک این عادت نیاز به کمک دارد. اگرچه در ابتدا مکیدن انگشت به دندان های کودک شما آسیب نمیزند، اما اگر مکیدن انگشت کودکان به صورت مداوم ادامه یابد می تواند بر رشد دندانی او تأثیر بگذارد. نوزادان دارای رفلکس های طبیعی ریشه زایی و مکیدن هستند. این رفلکس ها میتوانند باعث شوند شست یا انگشتان خود را در دهان خود قرار دهند. این اتفاق حتی گاهی قبل از تولد نیز رخ میدهد. از آنجایی که مکیدن شست باعث می شود نوزادان احساس امنیت کنند، ممکن است در نهایت به این عادت روی بیاورند. آنها در زمان نیاز به آرامش یا هنگام خواب انگشت خود را می مکند.

به طور کلی، مکیدن انگشت در کودکان تا دو سالگی طبیعی تلقی می شود. اما برخی از کودکان ممکن است این کار را برای مدت طولانی تری ادامه دهند. منفعل نگه داشتن انگشت شست در دهان معمولا بی ضرر است. با این حال، مکیدن شدید انگشت شست در طولانی مدت ممکن است بر رشد لبخند کودک شما تأثیر بگذارد. تاثیر استرس بر سلامت دهان و دندان میتواند یکی از دلایل تداوم این عادت باشد.

این عادت در صورت تداوم، میتواند باعث ایجاد انواع مشکلات مال اکلوژن شود که درمان آنها در آینده ضروری خواهد بود.

آیا مکیدن انگشت شست باعث مشکلات دندانی میشود؟

بله، در برخی از کودکان، مکیدن شست و انگشت بالای پنج سالگی می تواند باعث بروز مشکلاتی شود. در زیر برخی از این مشکلات را بررسی می کنیم.

• تراز کردن دندان ها: بارز ترین علامت مکیدن انگشت شست کودک، تغییر دندان های جلویی است. مکیدن انگشت شست طولانی مدت می تواند منجر به ناهماهنگی دندان های جلویی شود. شایع ترین مشکلات تراز آن اپن بایت و اوربایت است. در اپن بایت، دندان های جلویی بالا و پایین با یکدیگر تماس پیدا نمیکنند. این حتی زمانی که کودک دهان خود را می بندد نیز رخ میدهد. در اوربایت، دندان های بالایی به جلو رانده می شوند. این باعث همپوشانی با دندان های پایین می شود.
• فک: مکیدن شست می تواند شکل فک کودک را تغییر دهد. هرچند تغییر شکل فک به اندازه تغییرات دندان ها رایج نیست. فک بالا می تواند باریک شود و با فک پایین مطابقت نداشته باشد. کراس بایت ممکن است به این دلیل اتفاق بیفتد. این به دلیل فشار مداوم ناشی از مکیدن های مکرر است.
• گفتار: مکیدن انگشت شست طولانی مدت می تواند بر گفتار کودک شما تأثیر منفی بگذارد. کودکانی که به طور معمول شست خود را می مکند، زبان خود را به جلو فشار می دهند. این می تواند با کنترل ضعیف زبان همزمان باشد. کودک ممکن است صداهای س، ز، ر و ل را به زبان بیاورد یا با آن مشکل داشته باشد.
• شکل صورت: شکل فک ما بر شکل صورت ما تأثیر می گذارد. اوربایت که در آن دندان های جلویی برای قرار دادن انگشت شست به جلو رانده می شوند، ظاهر صورت را تغییر میدهد. تغییر فرم لب بعد از ارتودنسی و درمان میتواند این موارد را اصلاح کند.

بیشتر بدانید: شیشه ارتودنسی

مکیدن انگشت شست و شدت آن به چه عواملی بستگی دارد؟

سه عامل اصلی وجود دارد که احتمال مکیدن انگشت شست و ایجاد مشکلات ارتودنسی را تعیین می کند.

• مدت زمان: اگر عادت مکیدن شست زیاد طول نکشید، بعید است که به دندان یا فک خود آسیبی وارد کند. یا اگر کودک در یک روز معین شست خود را برای مدت طولانی نمکد.
• تناوب: برخی از کودکان فقط برای مدت کوتاهی در طول روز انگشت شست خود را می مکند. در حالی که سایر کودکان تمام روز و حتی شب هنگام خواب این کار را میکنند. زمانی که تناوب مکیدن انگشت زیاد است، کودکان بیشتر در معرض آسیب قرار دارند.
• نوع مکیدن: تمام مکیدن شست یکسان نیست. برخی از کودکان فقط اجازه می دهند انگشتشان در دهانشان بنشیند. اما برخی دیگر از نیروی بیشتری استفاده می کنند. هرچه کودک بیشتر انگشت خود را بمکد، آسیب بیشتری می تواند وارد کند. این نیرو میتواند باعث چرخش دندان نیز بشود.

آیا پستانک جایگزین بهتری بجای مکیدن انگشت شست است؟

والدین اغلب از خود می پرسند که آیا باید کودک خود را با یک پستانک آشنا کنند؟ آیا این بهتر از مکیدن انگشت شست است؟ این مسئله به درمان کمک زیادی نخواهد کرد. چرا که اگر به اندازه کافی و طولانی مدت از آن استفاده کنند، همچنان می توانند باعث ایجاد مشکلاتی در تراز فک و دندان ها شوند.

با این حال، ترک عادت پستانک معمولاً آسان تر از ترک عادت مکیدن انگشت است. والدین میتوانند پستانک را از دسترس کودک خارج کنند، اما انگشت شست همیشه در دسترس است. توصیه میشود استفاده از پستانک باید قبل از ۳ سالگی متوقف شود. چرا که مشکلات قابل توجهی در صورت استفاده طولانی مدت پس از سن پنج سالگی رخ خواهد داد. ارتودنسی پیشگیری بر اهمیت ترک به موقع این عادات تأکید دارد.

بیشتر بدانید: روش های درمان تحلیل لثه

مکیدن انگشت شست چه زمانی باید متوقف شود؟

تا سن پنج سالگی، مکنده های شست نباید شکل فک خود را تغییر دهند. دندان های شیری آنها ممکن است کمی خارج از خط باشد، اما بزرگترین نگرانی فک است. این مشکل در آینده به کار ارتودنسی نیاز دارد.

بعد از پنج سالگی شکل فک آنها بیشتر شبیه نهفته شدن است. دندان ها به احتمال زیاد نامرتب می شوند. این ایده خوبی است که سعی کنید کودک خود را پس از پنج سالگی از این عادت خارج کنید. مداخله زودهنگام میتواند از نیاز به درمان های پیچیده مانند عقب کشیدن فک با ارتودنسی در آینده جلوگیری کند.

مکیدن انگشت شست کودکان را چگونه متوقف کنیم؟

عادات مکیدن شست کودک می تواند احتمال بروز مشکلات دندانی یا گفتاری را در آینده افزایش دهد. با این حال، کارهای زیادی وجود دارد که می توانید برای کمک به فرزندتان انجام دهید. مکیدن شست عادتی است که ترک آن سخت است.

• جایزه بدهید: وقتی فرزندتان مدت زمان مشخصی را بدون مکیدن انگشت شست خود سپری می کند، به او پاداش دهید. این کار به آنها انگیزه می دهد که مکیدن انگشت شست خود را متوقف کنند.
• گفتگو کنید: با استفاده از زبان مناسب سن، در مورد سلامت دندان های او صحبت کنید. یک مکالمه می تواند به کودک شما کمک کند تا اهمیت ترک این عادت را بفهمد.
• از محافظ انگشت استفاده کنید: یک محافظ انگشت از نظر فیزیکی کودک شما را از مکیدن انگشت شست باز می دارد. این دستگاه ها برای کودکان مقاوم هستند.
• با دندانپزشک خود مشورت کنید: اگر کودکتان در حال رشد دندان های دائمی شست خود را می مکد، با دندانپزشک مشورت کنید. او میتواند رشد دندان های او را زیر نظر داشته باشد.
• روشهای دیگر: روشهایی همچون استفاده از لاک ناخن تلخ نیز میتواند کمک کننده باشد. صبور باشید و از تقویت مثبت استفاده کنید. ارتودنسی کودکان نیازمند صبر و حوصله است.

تاثیرات مکیدن انگشت شست بر اساس سن

سن کودک	تاثیرات احتمالی مکیدن انگشت شست	اقدام پیشنهادی
۰ تا ۲ سالگی	کاملاً طبیعی، بخشی از رفلکس مکیدن، بدون آسیب دائمی	نادیده گرفتن، فراهم کردن آرامش برای کودک
۲ تا ۴ سالگی	ممکن است باعث جابجایی جزئی دندان های شیری شود	شروع به تشویق ملایم برای ترک عادت
۵ سالگی و بالاتر	ریسک بالای ایجاد ناهنجاری های دائمی (اپن بایت، اورجت، تنگی فک)	مداخله فعال، استفاده از راهکارهای ترک عادت، مشاوره با متخصص

مکیدن انگشت شست و درمان ارتودنسی آن

اگر کودک شما عادت به مکیدن انگشت شست طولانی مدت دارد، ممکن است نیاز به درمان اولیه ارتودنسی باشد. اگر این عادت تراز دندان ها و فک او را تغییر داده است، درمان ضروری است. درمان پیش از نوجوانی معمولاً اولین مرحله است. این به هدایت الگوی رشد فک کمک می کند. در نتیجه، درمان کمتری برای اصلاح هر گونه مشکل بایت در سال های بعد مورد نیاز خواهد بود. همچنین می تواند به اطمینان از وجود فضای کافی در دهان برای دندان های دائمی کمک کند.

نوع درمان ارتودنسی کودک شما به نوع مشکلی که از این عادت ایجاد کرده است بستگی دارد. برخی از موارد ممکن است نیاز به استفاده از دستگاه ترک عادت یا وسیع کننده کام یا پالاتال اکسپندر در مرحله اول درمان داشته باشند. مرحله دوم درمان آنها در دوران نوجوانی ممکن است به بریس های فلزی سنتی نیاز داشته باشد. این برای اصلاح مشکلات گسترده بایت و هم ترازی فک و همچنین صاف کردن دندان های کج است.

مکیدن انگشت شست و کمک بریس به رفع این عادت

ناهماهنگی فک و دندان های ناشی از مکیدن شست را می توان با بریس اصلاح کرد. اما احتمالاً بهتر است قبل از بیرون آمدن تمام دندان های بالغ سعی کنید مشکل را برطرف کنید. حفاظ های ثابت زبان یا انگشت را می توان در ۶ تا ۸ سالگی در نظر گرفت. این دستگاه ها به نظر می رسد که بیشترین تأثیر را دارند.

پیچیده ترین کارهای ارتودنسی پس از اتمام دندان های بزرگسال انجام می شود. اما بهتر است کودک شما تا سن ۱۰ سالگی به متخصص ارتودنسی مراجعه کند. اگر شکل فک تغییر کرده باشد، ممکن است متخصص ارتودنسی شروع درمان را زودتر توصیه کند. او میتواند قبل از تثبیت مشکل با فک در حال رشد کار کند. بریس ارتودنسی ابزار نهایی برای اصلاح دقیق موقعیت دندان ها است.

مکیدن انگشت شست می تواند باعث لکه های سفید شود؟

مکیدن انگشت شست به طور مستقیم باعث ایجاد لکه های سفید روی دندان نمیشود. این لکه ها که مراحل اولیه پوسیدگی هستند، به دلیل تجمع پلاک باکتریایی و عدم رعایت بهداشت ایجاد میشوند.

با این حال، یک ارتباط غیر مستقیم وجود دارد. ناهنجاری هایی مانند اپن بایت که در اثر مکیدن انگشت ایجاد میشوند، میتوانند باعث خشکی دهان در ناحیه جلویی شوند. زیرا لب ها به درستی بسته نمیشوند. بزاق نقش محافظتی در شستشوی دندان ها و خنثی کردن اسید ها دارد. خشکی دهان این نقش محافظتی را کاهش داده و ریسک ایجاد لکه های سفید روی دندان بعد از ارتودنسی و قبل از آن را افزایش میدهد.

عواقب بلند مدت مکیدن انگشت شست در بزرگسالی چیست؟

عواقب ناشی از مکیدن انگشت شست در صورت عدم درمان، با توقف رشد کودک از بین نمیروند. این مشکلات به ناهنجاری های دائمی دندانی و اسکلتی در بزرگسالی تبدیل میشوند. اصلاح آنها در این دوره بسیار پیچیده تر و پرهزینه تر خواهد بود. یکی از بارزترین این عوارض، تثبیت شدن اپن بایت قدامی است. در این حالت، فرد بزرگسال قادر به بستن دندان های جلویی خود نیست. او نمیتواند به راحتی غذاهایی مانند ساندویچ را گاز بزند. این مشکل عملکرد جویدن را برای تمام عمر مختل میکند.

تنگی قوس فکی بالا نیز به یک مشکل اسکلتی دائمی تبدیل میشود. این تنگی میتواند فضای بینی را کاهش دهد. این وضعیت فرد را مستعد مشکلات تنفس دهانی میکند. تنفس از راه دهان خود عوارضی مانند خشکی دهان را به همراه دارد. همچنین باعث افزایش ریسک پوسیدگی و بیماری لثه میشود. از نظر زیبایی شناختی، این ناهنجاری ها میتوانند منجر به چیزی شوند که به آن “چهره کشیده” میگویند. در این حالت، قسمت پایینی صورت بلندتر از حد طبیعی به نظر میرسد. چانه نیز ممکن است به سمت عقب متمایل باشد. این تغییرات بر هماهنگی کلی چهره فرد در بزرگسالی تاثیر منفی میگذارد. مشکلات گفتاری مانند نوک زبانی صحبت کردن نیز ممکن است ثابت شوند. درمان آنها در بزرگسالی نیازمند دوره های طولانی مدت گفتار درمانی خواهد بود.

مکیدن انگشت شست و نیاز به ارتودنسی دو مرحله ای

بله، در بسیاری از موارد، ناهنجاری های ایجاد شده توسط مکیدن انگشت شست، کاندیدای اصلی برای درمان ارتودنسی دو مرحله ای هستند.

• فاز اول درمان: این فاز در سنین پایین (۷ تا ۱۰ سالگی) انجام میشود. هدف آن متوقف کردن عادت و اصلاح آسیب های اولیه به فک است. در این مرحله از دستگاه های ترک عادت (مانند Crib) یا وسیع کننده های کام برای اصلاح تنگی فک استفاده میشود.
• دوره استراحت: پس از فاز اول، یک دوره استراحت وجود دارد تا دندان های دائمی رویش کنند.
• فاز دوم درمان: این فاز در سنین نوجوانی و با استفاده از بریس های کامل انجام میشود. هدف آن، ردیف کردن نهایی دندان ها و ایجاد یک بایت ایده آل است.
• مزیت اصلی: ارتودنسی دو مرحله ای با مداخله به موقع، از پیچیده تر شدن مشکل و نیاز به درمان های تهاجمی در آینده جلوگیری میکند.

هزینه درمان ناهنجاری های ناشی از مکیدن انگشت شست

هزینه درمان ناهنجاری هایی که به دلیل مکیدن طولانی مدت انگشت ایجاد میشوند، به شدت و پیچیدگی مشکل بستگی دارد.

• هزینه درمان پیشگیرانه: اگر مشکل در سنین پایین تشخیص داده شود، هزینه درمان با دستگاه های ترک عادت یا ارتودنسی فانکشنال نسبتاً کمتر خواهد بود.
• هزینه درمان جامع: اگر مشکل نادیده گرفته شود و منجر به ناهنجاری های شدید دندانی و فکی در دوره نوجوانی گردد، هزینه درمان جامع با بریس های ثابت به طور قابل توجهی بالاتر خواهد بود.
• هزینه جراحی فک: در بدترین حالت، اگر ناهنجاری اسکلتی فک بسیار شدید باشد، ممکن است نیاز به جراحی فک یا ارتودنسی ترکیبی در بزرگسالی باشد که پرهزینه ترین نوع درمان است.
• شرایط پرداخت: برای مدیریت این هزینه ها، میتوان از گزینه های ارتودنسی اقساطی که در کلینیک های معتبر ارائه میشود، استفاده کرد.

راهکارهای مختلف برای ترک عادت مکیدن انگشت شست

راهکار	توضیحات	سن مناسب
تقویت مثبت و جایزه	تشویق کودک و دادن پاداش برای دوره هایی که انگشت خود را نمکد.	۳ سالگی به بالا
یادآوری های ملایم و گفتگو	صحبت کردن با کودک در مورد اهمیت ترک عادت برای سلامت دندان ها.	۴ سالگی به بالا
استفاده از لاک تلخ یا محافظ انگشت	ایجاد یک مانع فیزیکی یا طعم ناخوشایند برای جلوگیری از مکیدن.	۴ سالگی به بالا
دستگاه ترک عادت ارتودنسی (Crib)	یک دستگاه ثابت که در پشت دندان های بالا نصب شده و مکیدن را ناخوشایند میکند.	۶ سالگی به بالا

درمان تخصصی ناهنجاری های ناشی از مکیدن انگشت در شهرک غرب

اگر نگران تأثیر عادت مکیدن انگشت فرزندتان بر لبخند در حال رشد او هستید، بهترین کاری که می توانید انجام دهید این است که یک قرار ملاقات با یک متخصص مجرب تنظیم کنید. تنها یک متخصص میتواند دندان ها و فک های کودک شما را به درستی ارزیابی کند تا مشکلات احتمالی را شناسایی کرده و یک طرح درمان ایمن ایجاد نماید.

در منطقه غرب تهران، بهترین متخصص ارتودنسی شهرک غرب میتواند بهترین راهنمایی ها را به شما ارائه دهد. در کلینیک ما، دکتر مهریزی با تجربه بالا در زمینه ارتودنسی کودکان، وضعیت فرزند شما را به دقت بررسی کرده و در صورت لزوم، بهترین و کم تهاجمی ترین راهکارهای پیشگیرانه و درمانی را پیشنهاد خواهد داد تا از سلامت و زیبایی آینده لبخند او اطمینان حاصل شود.

خدمات جامع ارتودنسی کودکان در کلینیک دکتر مهریزی

در کلینیک بهترین متخصص ارتودنسی شهرک غرب، ما طیف کاملی از خدمات تخصصی را برای مدیریت و درمان ناهنجاری های ناشی از عادات دهانی در کودکان ارائه میدهیم.

• ارتودنسی بزرگسالان: ارائه رنگ های متنوع، از شاد تا رسمی، متناسب با استایل بزرگسالان.
• ارتودنسی ثابت: استفاده از با کیفیت ترین براکت ها و کش های رنگی.
• ارتودنسی متحرک: دستگاه های متحرک برای درمان های اولیه و دوره نگهداری.
• ارتودنسی نامرئی: سیستم پیشرفته اینویزیلاین برای یک درمان کاملاً نا محسوس.
• ارتودنسی سرامیکی: ترکیبی از زیبایی و کارایی با براکت های همرنگ دندان.
• ارتودنسی لینگوال: پیشرفته ترین سیستم ارتودنسی برای یک درمان کاملاً پنهان.

نتیجه گیری

مکیدن انگشت شست یک اتفاق طبیعی و رایج در میان نوزادان و کودکان خردسال است. این عادت اغلب به عنوان مرحله ای در نظر گرفته می شود که اکثر بچه ها آن را طی می کنند. مکیدن انگشت معمولاً تا سن پنج سالگی بی ضرر است. با این حال، کودکانی که پس از آن سن به مکیدن شست خود ادامه می دهند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به مشکلات ارتودنسی هستند. این مشکلات میتواند شامل اپن بایت، اورجت و تنگی فک باشد. مداخله به موقع با استفاده از راهکارهای تشویقی و در صورت نیاز، دستگاه های ترک عادت، میتواند از بروز این ناهنجاری ها جلوگیری کند.

اگر عادت ادامه یابد و باعث تغییر در ساختار فک و دندان شود، درمان های اصلاحی ضروری خواهد بود. اگر در مورد عادت مکیدن انگشت شست فرزندتان نگرانی دارید، با یک متخصص ارتودنسی صحبت کنید. در کلینیک دکتر احسان مهریزی، ما می توانیم به شما بگوییم که آیا این عادت باعث ایجاد مشکلات طولانی مدت شده است یا خیر. ما بهترین برنامه درمانی را برای تضمین آینده لبخند فرزندتان ارائه میدهیم.

سوالات متداول

آیا مکیدن انگشت شست باعث پوسیدگی دندان میشود؟

مکیدن انگشت به طور مستقیم باعث پوسیدگی نمیشود. اما با ایجاد اپن بایت و خشکی دهان، میتواند ریسک حفره یا پوسیدگی دندان را به صورت غیر مستقیم افزایش دهد.

آیا مکیدن انگشت شست باعث درد میشود؟

خود عادت مکیدن انگشت معمولاً دردی ندارد. اما ناهنجاری های بایتی که در اثر آن ایجاد میشود، میتواند در آینده باعث تماس های نامناسب دندانی، فشار بر مفصل فک و در نتیجه درد فک شود.

آیا مکیدن انگشت شست را میتوان با ارتودنسی متحرک درمان کرد؟

در فاز اول درمان، از دستگاه های متحرک یا ثابت ترک عادت برای متوقف کردن مکیدن انگشت استفاده میشود. اما برای اصلاح نهایی موقعیت دندان ها، معمولاً به ارتودنسی ثابت در فاز دوم نیاز است.

آیا مکیدن انگشت شست روی دندان های شیری هم تأثیر میگذارد؟

بله، مکیدن شدید میتواند باعث جلو آمدن یا ایجاد فاصله در دندان های شیری شود. اگرچه این دندان ها موقتی هستند، اما این ناهنجاری میتواند الگوی نامناسبی را برای رویش دندان های دائمی ایجاد کند. چرا دندان های شیری مهم هستند؟ زیرا فضا را برای دندان های دائمی حفظ میکنند.

نقش ژنیک در مکیدن انگشت شست چیست؟

خود عادت مکیدن انگشت یک رفتار اکتسابی است. اما ناهنجاری های فکی که در اثر آن تشدید میشوند، میتوانند زمینه ژنتیکی داشته باشند. تاثیر وراثت و ژنتیک در ارتودنسی یک عامل مهم در طرح درمان است.

 آیا مکیدن شست تفاوتی در اورجت و اوربایت به وجود آورد؟

بله. تفاوت بین اورجت و اوربایت این است که اورجت به فاصله افقی (جلو بودن) دندان های بالا نسبت به پایین اشاره دارد. اوربایت به همپوشانی عمودی آنها گفته میشود. مکیدن انگشت میتواند هر دو را افزایش دهد.

مکیدن انگشت شست چه مدت طول میکشد تا اصلاح شود؟

مدت زمان درمان به شدت ناهنجاری بستگی دارد. فاز اول درمان با دستگاه ترک عادت ممکن است ۶ تا ۱۲ ماه طول بکشد. فاز دوم با بریس های کامل نیز به طور متوسط ۱۸ تا ۲۴ ماه زمان میبرد.

منابع

• American Dental Association (ADA)
• American Academy of Pediatric Dentistry (AAPD)