دندان اضافه

دندان اضافه یا دندان اضافی یکی از مشکلاتی است که بعضی افراد از دوران کودکی یا حتی سال ها بعد با آن روبرو می شوند. ممکن است یک دندان اضافه بین دندان های جلویی رشد کند، پشت دندان های دیگر پنهان بماند یا باعث شود دندان های اصلی در جای درست خود قرار نگیرند. اگر در دهان یک دندان بیشتر از تعداد طبیعی دندان ها وجود داشته باشد، معمولا به آن دندان اضافه گفته می شود. این دندان همیشه باعث درد یا مشکل فوری نمی شود، اما در بعضی افراد می تواند روی رویش دندان های دائمی، مرتب شدن دندان ها و حتی نتیجه درمان ارتودنسی تاثیر بگذارد. به همین دلیل، اگر متوجه یک دندان غیرعادی در دهان خود یا فرزندتان شده اید، بهتر است علت و محل قرارگیری آن را بررسی کنید.

دندان اضافه شکل و موقعیت های متفاوتی دارد و همین موضوع تصمیم گیری برای درمان را مهم می کند. بعضی دندان های اضافه کوچک هستند و فضای زیادی اشغال نمی کنند، اما بعضی دیگر می توانند باعث کج شدن دندان ها، ایجاد فاصله، گیر کردن دندان دائمی داخل استخوان یا تاخیر در رویش آن شوند. در برخی شرایط، متخصص فقط وضعیت دندان را تحت نظر می گیرد و در موارد دیگر، کشیدن دندان اضافه و سپس انجام درمان ارتودنسی بهترین انتخاب محسوب می شود. عکس های رادیوگرافی و بررسی دقیق موقعیت دندان کمک می کنند تا پزشک بهترین تصمیم را برای حفظ سلامت و نظم دندان ها بگیرد.

در این مقاله از دکتر احسان مهریزی، متخصص ارتودنسی با ما همراه باشید تا بررسی کنیم:

• دندان اضافه دقیقا چیست و چه تفاوتی با دندان نهفته دارد؟
• دندان اضافه در کودکان و بزرگسالان چه تفاوتی دارد؟
• انواع دندان اضافه کدامند و معمولا در چه قسمت هایی از دهان رشد می کنند؟
• آیا دندان اضافه باعث کج شدن و نامرتبی دندان ها می شود؟
• اگر دندان اضافه داخل لثه یا استخوان باقی بماند چه اتفاقی می افتد؟
• چه زمانی باید دندان اضافه را کشید و چه زمانی می توان آن را تحت نظر گرفت؟
• آیا بعد از کشیدن دندان اضافه به ارتودنسی نیاز پیدا می کنیم؟
• هزینه درمان و کشیدن دندان اضافه چگونه تعیین می شود؟

و مهم تر از همه، بررسی می کنیم که چطور تشخیص به موقع دندان اضافه می تواند از ایجاد مشکلات پیچیده تر در رویش و مرتب شدن دندان ها جلوگیری کند و بهترین مسیر درمان را برای هر فرد مشخص کند.

دندان اضافه چیست؟

دندان اضافه یا دندان اضافی به دندانی گفته می شود که بیشتر از تعداد طبیعی دندان ها در دهان یا داخل استخوان فک تشکیل می شود. انسان معمولا ۲۰ دندان شیری و ۳۲ دندان دائمی دارد و تشکیل دندان بیشتر از این تعداد را در دندانپزشکی هایپردنشیا می نامند. دندان اضافه ممکن است کاملا شبیه یک دندان طبیعی باشد، اما گاهی اندازه کوچک تر، شکل مخروطی یا فرم غیرعادی دارد. این دندان می تواند بین دندان های جلویی، پشت دندان های دیگر یا حتی به صورت نهفته داخل استخوان فک قرار بگیرد و فرد تا زمان تهیه عکس رادیوگرافی متوجه وجود آن نشود. دندان اضافه همیشه باعث درد یا مشکل فوری نمی شود، اما در برخی افراد می تواند مسیر رویش دندان دائمی را مختل کند و باعث نامرتبی، فاصله بین دندان ها یا نهفتگی دندان شود.

مهم ترین نکاتی که باید درباره دندان اضافه بدانید:

• ممکن است قابل مشاهده باشد

دندان اضافه گاهی در دهان رشد می کند و به راحتی دیده می شود.

• ممکن است پنهان بماند

برخی دندان های اضافه داخل لثه یا استخوان قرار دارند و فقط در رادیوگرافی مشخص می شوند.

• روی مرتب شدن دندان ها تاثیر می گذارد

دندان اضافه می تواند باعث کمبود فضا، کج شدن یا جابه جایی دندان های طبیعی شود.

• همیشه نیاز به کشیدن ندارد

پزشک براساس محل دندان و تاثیری که بر دندان های دیگر دارد، بهترین روش درمان را انتخاب می کند.

ارتودنسی کودکان و هزینه های مربوط به آن را در صفحه لینک شده بخوانید.

در نتیجه، وجود دندان اضافه به تنهایی همیشه یک مشکل جدی محسوب نمی شود، اما محل قرارگیری و تاثیری که بر دندان های طبیعی می گذارد اهمیت زیادی دارد. تشخیص زودهنگام، به ویژه در کودکان، می تواند از تاخیر در رویش دندان های دائمی و پیچیده شدن درمان در آینده جلوگیری کند.

بیشتر بدانید: فاصله بین دندانی یا دیاستما

دندان اضافه در بزرگسالان

       همه چیز درباره ارتودنسی بزرگسالان را در صفحه لینک شده بخوانید.

آنچه باید بدانید: ارتودنسی دو مرحله ای

دندان اضافی در لثه کودکان

تمام کودکان ۲۰ دندان شیری دارند که تا سن ۳ سالگی رشد می‌کنند و از حدود ۶ سالگی به تدریج می‌افتند و جای خود را به دندان‌های دائمی می‌دهند. اما گاهی ممکن است دندان اضافه در کودکان ظاهر شود و متوجه شوید که فرزندتان علاوه بر دندان‌های شیری، چند دندان اضافی هم دارد. رویش دندان‌های اضافی در لثه کودکان می‌تواند مشکلات زیادی ایجاد کند. به عنوان مثال، ممکن است در رشد و رویش دندان‌های دائمی اختلال ایجاد کنند. به همین دلیل، پزشکان با بررسی وضعیت کلی فک و دهان کودک، بهترین روش درمان را برای رفع این مشکل انتخاب می‌کنند. جالب است بدانید که از هر ۴ کودک، یک نفر به این مشکل مبتلا می‌شود و این عارضه در پسران بیشتر از دختران دیده می‌شود.

      بیشتر بدانید: تاثیر وراثت و ژنتیک در مشکلات ارتودنسی

علت ایجاد دندان اضافه‌

علت دقیق بروز دندان‌های اضافی هنوز مشخص نیست، اما عوامل زیر می‌توانند در ایجاد این عارضه نقش داشته باشند:

• ژنتیک: ژنتیک یکی از عواملی است که می‌تواند در بروز بسیاری از مشکلات دهانی و دندانی، از جمله رشد دندان‌های اضافی، مؤثر باشد.
• برخی بیماری‌ها: مشکلات و بیماری‌های مادرزادی مانند شکاف لب و کام، سندروم گاردنر، و سندروم Ehler-Danlos نیز از عوامل مؤثر در ایجاد این اختلال هستند.
• شکاف لب و کام: این بیماری مادرزادی باعث ایجاد شکاف در لب، کام یا هر دو می‌شود. علاوه بر مشکلات دندانی مانند نامنظم شدن دندان‌ها یا عدم رویش کامل آن‌ها، می‌تواند در ایجاد دندان‌های اضافی نیز نقش داشته باشد.
• سندروم گاردنر: این سندروم یک بیماری ارثی نادر است که باعث رشد غیرطبیعی بافت‌های بدن می‌شود. یکی از عوارض آن، رویش دندان‌های اضافی است.
• سندروم :Ehler-Danlos این بیماری ارثی نادر باعث اختلال در بافت‌های هم‌بند می‌شود و می‌تواند لثه را تحت تأثیر قرار دهد و در رویش دندان‌های اضافی نقش داشته باشد.
• فعالیت بیش از حد برخی سلول‌ها: برخی سلول‌ها با فعالیت بیش از حد، موجب رشد جوانه‌های دندانی اضافی می‌شوند.

انواع دندان اضافی بر اساس محل رشد

دندان های اضافی می توانند در سراسر دهان ایجاد شوند. دندانپزشکان آن ها را براساس مکانی که رشد کرده اند اینگونه طبقه بندی می کنند:

• مزیودنس: این یک دندان اضافی است که بین دو دندان برش مرکزی رشد می کند، یعنی دو دندان صاف در جلوی فک بالا
• دیستومولار: این اشاره به یک دندان اضافی دارد که در ردیف پشت دندان های آسیاب رشد می کند، یعنی دندان های بزرگ و مسطح در پشت دهان
• پارامولار: این یک دندان اضافی است که در کنار یکی از دندان های آسیاب رشد می کند و خارج از خط دندان های دیگر است.

بیشتر بدانید: درآمدن دندان بالای لثه

اشکال مختلف دندان اضافه

دندان‌های اضافی می‌توانند اشکال مختلفی داشته باشند که رایج‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:

• مخروطی شکل :(Conical) این نوع دندان اضافه کوچک بوده و به‌صورت مخروطی در پشت دندان‌های جلویی رشد می‌کند.
• برآمدگی‌های سلی :(Tuberculate) این دندان‌ها معمولاً به‌صورت جفت رشد می‌کنند، به ندرت از لثه بیرون می‌زنند و اغلب به‌صورت پنهان در لثه باقی می‌مانند.
• مکمل مانند :(Supplemental) این دندان شبیه به یک دندان معمولی است و معمولاً در انتهای ردیف دندان‌ها رشد می‌کند.
• ادنتوم :(Odontoma) این نوع دندان زمانی شکل می‌گیرد که بافت دندانی به طور غیرعادی و به تعداد زیاد رشد کند. ادنتوم نوعی تومور خوش‌خیم است که به ندرت در دندان‌های شیری دیده می‌شود و می‌تواند به دلایل ژنتیکی، آسیب دندانی یا عفونت ایجاد شود.

       مطالعه بیشتر: ارتودنسی بدون کشیدن دندان

معایب دندان اضافه 

روییدن دندان اضافه در بزرگسالان و کودکان می‌تواند مشکلات زیادی به همراه داشته باشد. گاهی این مشکلات تنها بر زیبایی و اعتماد به نفس تأثیر می‌گذارد، اما در برخی موارد، مشکلات جدی‌تری مانند آسیب به دندان‌های دائمی نیز رخ می‌دهد. در اینجا به چند نمونه از عوارض و مشکلات رویش دندان اضافه در فک بالا و پایین اشاره می‌کنیم:

• آسیب به دندان‌های مجاور: دندان‌های اضافی ممکن است به ریشه دندان‌های دائمی مجاور آسیب برسانند.
• ممانعت از رشد دندان‌ها: وجود دندان اضافه در کودکان می‌تواند جلوی رشد طبیعی دندان‌های دائمی را بگیرد.
• ایجاد کیست لثه: یکی از عوارض دیگر دندان‌های اضافه، ایجاد کیست در لثه است.
• تأثیر منفی بر چهره و اعتماد به نفس: دندان‌های اضافی، به‌ویژه اگر در ناحیه خط لبخند باشند، می‌توانند تأثیرات منفی بر ظاهر فرد گذاشته و اعتماد به نفس او را کاهش دهند.

مقاله مرتبط: کشیدن دندان عقل برای ارتودنسی

درمان دندان اضافی با ارتودنسی

اگر فردی متوجه دندان های اضافی به خصوص دندان هایی که با دندان های اطراف همخوانی ندارد شود، باید به دندانپزشک مراجعه کند. به طور کلی، در مورد هر گونه تورم یا درد در دهان با دندانپزشک مشورت کنید. در صورت مشاهده دیرکرد رشد دندان های دائمی کودک و یا وجود فاصله زیاد بین دندان های دائمی به خصوص دندان های جلو، والدین با دندانپزشک مشورت کنند. مهم است که معاینات معمول دندانپزشکی را جدی بگیرید. یک دندانپزشک ممکن است در طی یک معاینه منظم یا اشعه ایکس، هایپردونتیا را تشخیص دهد.

جمع بندی

دندان اضافه یا دندان اضافی همیشه به یک شکل ظاهر نمی شود و همیشه هم به معنای نیاز فوری به کشیدن دندان نیست. ممکن است این دندان بدون ایجاد مشکل در دهان یا داخل استخوان فک باقی بماند، اما در برخی افراد باعث تاخیر در رویش دندان دائمی، کج شدن دندان ها، ایجاد فاصله، شلوغی دندان ها یا پیچیده شدن درمان ارتودنسی شود. به همین دلیل، مهم ترین قدم بعد از تشخیص دندان اضافه، بررسی دقیق محل قرارگیری و تاثیری است که روی دندان های اطراف می گذارد.

به طور خلاصه، مسیر درمان می تواند متفاوت باشد:

در نهایت، بهترین درمان دندان اضافه به شرایط خود دندان و تاثیر آن بر سلامت و نظم دندان های دیگر بستگی دارد. اگر دندان اضافه باعث مشکل شده باشد، تشخیص و درمان به موقع می تواند از درگیری های پیچیده تر در آینده جلوگیری کند. به همین دلیل، مراجعه به متخصص و بررسی دقیق با عکس های تشخیصی کمک می کند تا مشخص شود آیا دندان اضافه باید کشیده شود، تحت نظر بماند یا به درمان ارتودنسی هم نیاز دارید.

اگر دندان اضافه باعث کج شدن، فاصله یا نهفتگی دندان های دیگر شده است، یک بررسی دقیق می تواند بهترین مسیر درمان را مشخص کند و از انجام درمان های غیرضروری جلوگیری کند.